Προϋπολογισμός ΕΕ 2028-2034: οι πέντε νέοι πόροι που προτείνονται και οι ενστάσεις της Αθήνας

Τι προτείνεται

Η διαπραγμάτευση για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ έχει φτάσει σε σημείο όπου το κρίσιμο ζήτημα είναι από πού θα έρθουν τα έσοδα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει βάλει στο τραπέζι πέντε νέους «ίδιους πόρους». Δεν πρόκειται ακόμη για φόρους που ισχύουν: χρειάζεται ομοφωνία των κρατών-μελών.

• Δικαιώματα ρύπων (ETS): μεταφορά του 30% των εσόδων από τις δημοπρασίες στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, με αναμενόμενα έσοδα 9,6 δισ. ευρώ.
• Μηχανισμός συνοριακής προσαρμογής άνθρακα (CBAM): το 75% των εσόδων από το «τέλος άνθρακα» στις εισαγωγές θα πηγαίνει στις Βρυξέλλες, έως 1,4 δισ. ευρώ τον χρόνο.
• Φόρος καπνού (TEDOR): ενιαίος συντελεστής 15% επί των ελάχιστων ευρωπαϊκών φόρων στον καπνό, με 4,9 δισ. ευρώ τον χρόνο, που θα μπορούσαν να φτάσουν τα 11,2 δισ. αν αναθεωρηθούν τα ελάχιστα επίπεδα.
• Ηλεκτρονικά απόβλητα: 2 ευρώ ανά κιλό για συσκευές που δεν ανακτώνται, με περίπου 15 δισ. ευρώ τον χρόνο.
• Εισφορά εταιρειών (CORE): ετήσια εισφορά 100.000 έως 750.000 ευρώ για κάθε εταιρεία με τζίρο άνω των 100 εκατ. ευρώ.

Ποιους αφορά

Άμεσα επηρεάζονται οι μεγάλες εταιρείες (CORE), οι εισαγωγείς προϊόντων με υψηλό αποτύπωμα άνθρακα (CBAM) και οι εταιρείες καπνού και ηλεκτρονικών. Έμμεσα, οι αντιδράσεις αφορούν το κόστος για τους καταναλωτές: Γερμανία και Ολλανδία θεωρούν ότι την εισφορά των εταιρειών θα την πληρώσουν τελικά οι καταναλωτές. Μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις δεν αφορούνται άμεσα από την εισφορά, λόγω του ορίου τζίρου.

Γιατί ανησυχεί η Αθήνα

Η Ελλάδα αντιδρά στον φόρο καπνού, μαζί με το Λουξεμβούργο. Επιπλέον, η μεταφορά εσόδων ETS και CBAM στην ΕΕ μειώνει τους πόρους των εθνικών προϋπολογισμών· τα έσοδα από δημοπρασίες ρύπων είχαν χρησιμοποιηθεί στην Ελλάδα για επιδότηση των λογαριασμών ρεύματος στην κρίση του 2022.

Η ελληνική πρόταση, που κατέθεσε ο υπουργός Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup Κυριάκος Πιερρακάκης, αφορά έσοδα από δημοπρασίες ραδιοσυχνοτήτων (ανανέωση αδειών 5G και φάσμα 6G), περίπου 16 δισ. ευρώ. Αρκετές πρωτεύουσες έχουν επιφυλάξεις επειδή τα έσοδα είναι εφάπαξ.

Τι δεν ξέρουμε ακόμη

• Ποιος συνδυασμός πόρων θα συγκεντρώσει ομοφωνία, καθώς κάθε χώρα έχει δικαίωμα βέτο.
• Αν θα αλλάξουν τα ποσοστά εσόδων που αποδίδονται στην ΕΕ.
• Αν θα προχωρήσουν οι εναλλακτικές του Ευρωκοινοβουλίου (τυχερά παιχνίδια online, κρυπτοστοιχεία) που αντιμετωπίζουν αντιρρήσεις και τεχνικές δυσκολίες.

Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα έχει προειδοποιήσει ότι χωρίς νέους πόρους θα χρειαστούν περικοπές στον προϋπολογισμό της επταετίας. Προς το παρόν δεν υπάρχει απόφαση, άρα δεν χρειάζεται κάποια ενέργεια από επιχειρήσεις ή ιδιώτες· αξίζει όμως να παρακολουθείται η εξέλιξη, ιδίως από μεγάλες εταιρείες και εισαγωγείς.